Azərbaycan hökuməti OC Media-nın saytını bloklayıb. Azərbaycan da daxil olmaqla, Qafqazdan müxtəlif mövzularda məqalələr dərc edən sayta artıq ölkə daxilindən adi qaydada çıxış əldə etmək mümkün deyil.
OC Media ilk dəfə oxucularının iyunun əvvəlində, yəni Azərbaycan informasiya nəzarəti sahəsində geniş səlahiyyətlərə malik yeni Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin yaradıldığı bir vaxtda sayta daxil ola bilmədiklərini öyrənib.
Ölkənin bir neçə bölgəsində saytı yükləmək üçün edilən bütün cəhdlər, Azərbaycan serverlərindən VPN istifadə edilmədikcə uğursuz olub. Azərbaycandan gələn giriş statistikası iki rəqəmli göstəriciyə düşüb.
Buna baxmayaraq, Azərbaycanın Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi sayta daxil olmaqda heç bir problem olmadığını və heç bir məhdudiyyət qoyulmadığını bildirib.
OC Media-nın baş redaktoru Robin Fabbro bildirib ki, bu addım “Azərbaycan hakimiyyətinin rəsmi dövlət kursuna uyğun olmayan hər hansı bir məlumata qarşı daha çox dözümsüzlüyünü nəzərə alanda” çoxdan gözlənilən idi.
“Bu, bizim üçün bir zərbə olsa da, 2017-ci ildə təsis olunandan bəri Azərbaycanda kiçik, lakin sabit bir oxucu kütləsinə çatmışıq, amma əminik ki, senzuradan yayınmaq üçün VPN və digər vasitələrdən istifadə etməyə öyrəşmiş oxucularımız hələ də xəbərlərimizə daxil ola biləcəklər”.
“Azərbaycan hökumətinin xəbərlərimizi təhlükəli hesab etməsi, jurnalistlərin hələ də hakimiyyəti hesabatlılığa cəlb etmək gücünü göstərir”, – deyə o, sözlərinə davam edib, və həmçinin müstəqil jurnalistikanın dəstəklənməsinin vacibliyini vurğulayıb.
İyunun 2-də Azərbaycan prezidentinin saytında təxminən 30 nəfərdən ibarət bir qurum olan və 2013-cü ildə yaradılan və Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin nəzdində fəaliyyət göstərən Elektron Təhlükəsizlik Xidmətinin ləğvi və onun yerinə yaradılan MKA ilə əvəz edilməsi barədə fərman dərc edilib. Tənqidçilər xəbərdarlıq edirlər ki, yeni agentlik internet monitorinqi və senzura üzərində tam nəzarətə malik olacaq və bu, söz və mətbuat azadlığı üçün əsas təhlükədir.
Tanınmış azərbaycanlı insan haqları vəkili Yalçın İmanov hökumətin ən azı 2017-ci ildən bəri müstəqil medianın saytlara girişi məhdudlaşdırdığını bildirib.
2017-2019-cu illər arasında hakimiyyət orqanları müxtəlif cinayət işlərində iştirak etdiklərini əsas gətirərək müxtəlif beynəlxalq və yerli media qurumlarına – Azadlıq Radiosu, Meydan TV, Azadlıq qəzeti, Azərbaycan Saatı, Turan TV və Mütəşəkkil Cinayətkarlıq və Korrupsiya Hesabatı Layihəsi (OCCRP) – girişi müntəzəm olaraq bloklayıblar.
Azərbaycan həmçinin 2023-cü ilin noyabrında başlayan yeni repressiya dalğası zamanı müstəqil media qurumları olan Abzas Media və Toplum TV-nin saytlarına girişi bloklayıb. Abzas Media, Meydan TV, Toplum TV və Azadlıq Radiosu da daxil olmaqla bir sıra media qurumlarında çalışan təxminən 30 jurnalist həbs olunub.
Meydan TV-nin hazırda mühacirətdə olan baş redaktoru Sevda Səmədova OC Media-ya bildirib ki, onlar saytlarının bloklaması barədə yalnız Azərbaycanın hökumətyönlü mediasından xəbər tutublar.
Lakin sonradan bloklama Səbail Rayon Məhkəməsi tərəfindən rəsmiləşdirilib və məhkəmə iddia edib ki, Meydan TV “ölkənin konstitusiya quruluşunu zorakılıqla dəyişdirməyə, dağıdıcı hərəkətlərə çağırış etməyə və radikal dini qrupları təşviq etməyə yönəlmiş materiallar yayımlayıb”.
Oxşar mülahizələr saytların bloklanması ilə bağlı digər məhkəmə qərarlarında da istifadə olunub, baxmayaraq ki, tənqidçilər uzun müddətdir hökuməti “hökumət tərəfindən qadağan edilmiş məlumatlar” anlayışında qeyri-müəyyənlik göstərməkdə günahlandırırlar.
Səmədovanın sözlərinə görə, məhkəmə qərarından bəri onların yaratdığı güzgü saytları da zaman-zaman bloklanır və onların sosial media səhifələri “dəfələrlə hücuma məruz qalıb”.
Azərbaycanlı media eksperti Arzu Qeybulla OC Media-ya bildirib ki, “hakimiyyət orqanları tərəfindən tez-tez tətbiq edilən bu cür qərarları” izləyə biləcək müstəqil mexanizm mövcud deyil.
O əlavə edib ki, dövlət orqanları “provayderlər üçün veb saytdan asılı olmayaraq girişi bloklamağı məcbur edir”, bu da “sabah hər hansı digər veb sayt” ola bilər.
“Bu, ölkə daxilində URL-lərin bloklanmasının sadə bir formasıdır və bu, orijinal URL ilə veb saytınıza girişin qarşısı alınr. Giriş təmin edən bir növ orta aktyor kimi çıxış edən VPN xidməti var”, – deyə Qeybulla qeyd etdi.
O, əlavə etdi ki, “bir sözlə, infrastrukturun inhisarında olduğu və bütün cəbhələrdə məlumata çıxışı idarə edən dövlət qurumlarına arxa qapıların olduğu bir ölkədə bu, çox çətin bir tədbir deyil”.
Arzu Qeybulla, həmçinin bildirib ki, yerli media qurumlarının bloklanması ilə bağlı əvvəlki qərarlar ictimaiyyətə açıqlansa da, “OC Media-ya girişin bloklanması ilə bağlı gizli bir qərarın olduğunu” istisna etmir.
Qeybulla qeyd edib ki, “Bəlkə də [Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi] bir neçə gün, bir neçə həftə ərzində cavab və ya bəyanat verəcək, bəlkə də sabah bəyanat verəcəklər. Amma onları məsuliyyətə cəlb edən olmadığı üçün, bəyanatlar verməkdə və ya sizə izahat verməkdə məsuliyyət daşıdıqlarını hiss etmirlər”.
“Dövlət nəyin paylaşıldığını və insanlara təqdim edildiyini tam və tam nəzarətdə saxladıqda, heç bir yoxlama və tarazlıq olmadığı üçün heç bir izahat verməmək çox asandır”, – Arzu Qeybulla vurğulayıb.
Mənbə: OC-Media